Historie · Sezon 1 · nr 04

Zapach deszczu

Opublikowano 16 października 2026

Rok 1964. Melbourne.
Dwoje australijskich chemików zadaje pytanie, które każdy kiedyś sobie zadał: czym właściwie pachnie deszcz?

Destylują kamienie i ziemię wysuszoną na słońcu. Wychodzi im żółtawy olejek.
Nazywają ten zapach petrichor. Z greckiego: kamień i krew bogów.

Ładnie. Ale niepełnie.

Ten ziemisty zapach po burzy w dużej części robimy my. Bakterie glebowe wytwarzają geosminę, a krople deszczu wybijają ją w powietrze.

Wasz nos jest na nią wyjątkowo czuły.

Najzabawniejsze? Ten zapach wcale nie jest dla was.
Wysyłamy go do maleńkich skoczogonków. Przychodzą na zapach, podjadają trochę z nas i roznoszą nasze zarodniki dalej.

A wy otwieracie okno i mówicie: „Jak pięknie pachnie”.

Nie ma sprawy. Częstujcie się.

Bakterian

W skrócie

Słowo „petrichor” wymyślili w 1964 roku Isabel Bear i Richard Thomas z australijskiego instytutu CSIRO. Ziemisty zapach po deszczu w dużej części daje geosmina, którą wytwarzają bakterie glebowe Streptomyces. Badanie z 2020 roku pokazało, że ten zapach przyciąga skoczogonki, a one roznoszą zarodniki bakterii.

Skąd to wiem

Źródła są po angielsku (poza opisami). Przy każdym: co to za źródło i co potwierdza.

Publikacja naukowa
Artykuł, w którym pierwszy raz pada słowo „petrichor”.
Bear I.J., Thomas R.G. (1964). Nature of Argillaceous Odour. Nature 201: 993–995.
Otwórz źródło doi.org ↗
Instytucja naukowa
CSIRO, instytut, w którym pracowali autorzy, opowiada historię odkrycia.
CSIRO (2015). The smell of rain: how our scientists invented a new word.
Otwórz źródło csiro.au ↗
Publikacja naukowa
Geosmina z bakterii Streptomyces wabi skoczogonki, które roznoszą zarodniki bakterii.
Becher P.G. i in. (2020). Developmentally regulated volatiles geosmin and 2-methylisoborneol attract a soil arthropod to Streptomyces bacteria promoting spore dispersal. Nature Microbiology 5: 821–829.
Otwórz źródło doi.org ↗
Instytucja naukowa
MIT: krople deszczu uderzające w glebę wyrzucają w powietrze drobne aerozole, które mogą nieść zapach ziemi.
MIT News (2015), omówienie: Joung Y.S., Buie C.R., Aerosol generation by raindrop impact on soil, Nature Communications.
Otwórz źródło news.mit.edu ↗
Uwaga
„Wasz nos jest na nią wyjątkowo czuły”: tak podaje wiele opracowań, ale nie znaleźliśmy jeszcze pierwotnego pomiaru, który moglibyśmy tu podlinkować. Dopiszemy go, gdy znajdziemy.

Ten post na Facebooku ↗