Historie · Sezon 1 · nr 01
Opublikowano 13 października 2026
Rok 1676. Delft.
Antoni van Leeuwenhoek, kupiec bławatny, po godzinach robi soczewki. Maleńkie jak łebek szpilki.
Moczy pieprz w wodzie. Chce sprawdzić, czemu tak piecze w język.
Zagląda w kroplę. I widzi nas.
Pisze do Londynu o „zwierzątkach”. Tam przez rok nikt nie potrafi tego powtórzyć.
Nie mieliśmy pretensji. Czekaliśmy na ten moment jakieś 3,5 miliarda lat.
Rok więcej nie robił różnicy.
Bakterian
W liście z 9 października 1676 roku Antoni van Leeuwenhoek opisał Royal Society w Londynie maleńkie „zwierzątka” w kropli wody, także w naparze z pieprzu. Robert Hooke powtórzył tę obserwację przed członkami Towarzystwa dopiero 15 listopada 1677 roku. Ten list uchodzi za pierwszy opis bakterii.
Źródła są po angielsku (poza opisami). Przy każdym: co to za źródło i co potwierdza.
Angielski przekład listu Leeuwenhoeka z 9 października 1676 r., wydrukowany w czasopiśmie Royal Society.
Leeuwenhoek A. (1677). Observation… concerning little animals by him observed in rain-well-sea and snow water. Philosophical Transactions 12: 821–831.
Otwórz źródło doi.org ↗Opis posiedzenia Royal Society z 15 listopada 1677 r., na którym Hooke pokazał „zwierzątka” w wodzie z pieprzem.
Lens on Leeuwenhoek — archiwum listów i wydarzeń z życia Leeuwenhoeka.
Otwórz źródło lensonleeuwenhoek.net ↗Ślady życia sprzed ponad 3,4 mld lat. W tekście zaokrąglamy do 3,5 mld.
Allwood A.C. i in. (2006). Stromatolite reef from the Early Archaean era of Australia. Nature 441: 714–718.
Otwórz źródło doi.org ↗